Dla rodzica — jak prowadzić ten kurs

Cztery zasady, które robią całą różnicę

1. Klawiatura należy do dziecka

Ty pokazujesz palcem na ekranie i mówisz, ono przeciąga bloki. W momencie, w którym przejmiesz mysz „bo szybciej”, lekcja zamienia się w oglądanie, a oglądanie nie uczy niczego. Nawet jeśli szukanie bloku trwa minutę, niech trwa.

2. Pytaj, zanim powiesz

Zamiast „teraz wstaw blok losuj od minus dwieście dwadzieścia do dwieście dwadzieścia”, zapytaj „skąd ma wylatywać jabłko, zawsze z tego samego miejsca?”. Dziecko samo powie, że z różnych, i wtedy blok ma sens, zamiast być jednym z wielu do przepisania. Ta jedna zmiana w sposobie mówienia jest ważniejsza niż wszystko inne na tej stronie.

3. Błąd to zagadka, nie porażka

Kiedy coś nie działa, powiedz „świetnie, to znajdźmy, gdzie się myli”. Pokaż, że kliknięcie w pojedynczy skrypt uruchamia go od razu, niezależnie od reszty. To najlepsze narzędzie do szukania błędów w Scratchu i dzieci bardzo szybko je pokochają. Na dole każdej lekcji jest tabela typowych awarii.

4. Kończ, kiedy jest fajnie

Lepiej skończyć dziesięć minut za wcześnie, na wysokim wyniku i śmiechu, niż ciągnąć do momentu zmęczenia. Dobre miejsca na przerwę to koniec dowolnego kroku z zieloną ramką, bo wtedy gra jest w stanie działającym.

Moduł 1 — Podstawy

Nr	Lekcja	Czas	Co jest trudne
1	Łapacz jabłek	45–60 min	Nic. Ta lekcja ma dać poczucie, że się da
2	Tańczący kot	35–45 min	Lekcja na luzie, bez nowych pojęć
3	Duszki rozmawiają	40–50 min	Różnica między nadaj a nadaj i czekaj
4	Menu, bomby i rekord	50–60 min	Krok 3: przebudowa działającej gry. Warto uprzedzić
5	Współrzędne	40–50 min	Liczby ujemne. Inwestycja, która zwraca się w każdej kolejnej lekcji
6	Twój własny duszek	45–55 min	Rysowanie myszką. Dzieci reagują skrajnie różnie
7	Pisak: rysowanie kodem	45–55 min	Kąty. Najbardziej efektowna lekcja kursu
8	Labirynt na czas	50–60 min	Cztery prawie identyczne fragmenty kodu
9	Liczby, stoper i rekordy	40–50 min	Zaokrąglanie i reszta z dzielenia
10	Strzelanka i klony	55–65 min	Klony. Pierwsze naprawdę abstrakcyjne pojęcie
11	Deszcz klonów	45–55 min	Powtórka klonów bez presji. Tu zwykle wskakuje zrozumienie
12	Platformówka	60–70 min	Najtrudniejsza lekcja kursu. Fizyka skoku
13	Rozmowa z komputerem	40–50 min	Sklejanie tekstu z kilku bloków
14	Quiz i listy	45–55 min	Listy i pilnowanie zgodności dwóch list
15	Twoja własna gra	60–90 min	Brak przepisu. O to właśnie chodzi

Jedna lekcja na tydzień to dobre tempo, ale lekcje 2, 3, 5, 7, 9, 11 i 13 są lżejsze i często wchodzą razem z sąsiednią w jedno dłuższe popołudnie. Są tam po to, żeby trudne rzeczy nie spadały znienacka: komunikaty przed menu, współrzędne przed labiryntem, powtórka klonów przed platformówką. Między lekcjami jest praca domowa, zawsze krótka i zawsze dobrowolna.

Moduł 2 — Prawdziwe gry

Zaczyna się tam, gdzie kończy moduł 1. Większe projekty, porządny kod i pojęcia, które w szkołach pojawiają się dopiero na kursach informatyki. Nie ma sensu zaczynać go przed ukończeniem modułu 1.

Nr	Lekcja	Czas	Co jest trudne
16	Funkcje i drzewo fraktalne	50–60 min	Rekurencja. Pojęcie, z którym mierzą się studenci
17	Ekwipunek i listy	50–60 min	Dwie listy trzymane równolegle
18	Muzyka i dźwięk	40–50 min	Oddech po rekurencji, nic trudnego
19	Interfejs i pauza	45–55 min	Suwak, czyli przeliczanie zakresów
20	Wrogowie z mózgiem	55–65 min	Maszyna stanów. Dobre miejsce na dwa spotkania
21	Kamera i duży świat	55–65 min	Rozdzielenie pozycji w świecie od pozycji na ekranie
22	Fizyka 2: rzut i odbicia	50–60 min	Sinus i cosinus, ale bez teorii
23	Gra turowa RPG	50–60 min	Porządek zamiast refleksu. Dobra dla nielubiących zręcznościówek
24	Zapis gry i kod postępu	45–55 min	Rozbieranie tekstu litera po literze
25	Efekty specjalne	45–55 min	Lekka i bardzo wdzięczna lekcja
26	Poziomy generowane losowo	55–65 min	Najtrudniejsza lekcja kursu. Spokojnie na dwa razy
27	Dwóch graczy i ranking	45–55 min	Potrzebna druga osoba do testów
28	Wydajność i szukanie błędów	45–55 min	Warsztat zamiast efektu. Najlepiej przy realnym problemie
29	Od Scratcha do Pythona	45–55 min	Nowy zapis znanych rzeczy, nie nowa wiedza
30	Premiera: wydaj grę	90 min i więcej	Projekt na kilka dni, nie na jedno popołudnie

Sprawy praktyczne

Czego potrzeba: Komputer z przeglądarką i głośnikami. Myszka zdecydowanie ułatwia, na gładziku rysowanie jest męczące.
Czy potrzebne konto: Do lekcji 1–14 nie, potem warto. Bez konta trzeba na koniec robić Plik → Zapisz na swoim komputerze. Konto zapisuje projekty automatycznie, odblokowuje plecak i pozwala publikować. Zakładanie wymaga adresu e-mail rodzica.
Offline: Jest oficjalna aplikacja Scratch Desktop na Windows i macOS, działa bez internetu i wygląda identycznie. Przydaje się, gdy łącze bywa kapryśne.
Wiek: Moduł 1 celuje mniej więcej w 8–13 lat, moduł 2 w 10 lat i wzwyż. Młodsze dziecko przejdzie lekcje 1–8 z pomocą dorosłego, starsze może iść samo i szybciej i pomijać lżejsze lekcje.
Bezpieczeństwo: Temat wraca w lekcji 15 przy publikacji: żadnych prawdziwych danych w grze i w nicku, zgłaszanie nieprzyjemnych komentarzy. Warto o tym porozmawiać właśnie wtedy, przy okazji czegoś, na czym dziecku zależy.
Postęp: Odhaczone kroki zapisują się w tej przeglądarce, na tym komputerze. Wyczyszczenie danych strony kasuje postęp, ale nie projekty w Scratchu.

Kiedy zupełnie nie idzie

Dziecko się zniechęca w połowie lekcji: przeskoczcie do najbliższego kroku z widocznym efektem i wróćcie do reszty kiedy indziej. Lekcje są tak ułożone, że gra działa po każdym kroku.
Chce robić coś zupełnie innego niż lekcja: pozwól. Własny pomysł jest wart więcej niż plan, a bloki z lekcji i tak się przydadzą. Wróćcie do kursu następnym razem.
Wszystko przestało działać i nie wiadomo dlaczego: Ctrl + Z działa też w obszarze kodu. Można też otworzyć wcześniejszą wersję przez Plik → Wróć do poprzedniej wersji, jeśli projekt jest na koncie.
Kod działa, ale gra jest nudna: to najlepszy moment na rozmowę o projektowaniu gier. Sekcja „Wyzwania” na dole każdej lekcji daje trzy konkretne kierunki.

Jak prowadzić ten kurs